1. Eo Biển Hormuz: Điểm Nghẽn Chiến Lược Của Vận Tải Biển

Eo Biển Hormuz xử lý khoảng 20% lưu lượng dầu thô toàn cầu và là tuyến huyết mạch của vận tải biển kết nối Trung Đông với châu Á và châu Âu. Trong bối cảnh biến động, hoạt động vận tải biển tại khu vực này đang chịu ảnh hưởng rõ rệt:

• 170 tàu container (tổng sức chở khoảng 450.000 TEU) bị ảnh hưởng tại khu vực Hormuz
• 15 tàu đã quay đầu hoặc điều chỉnh hành trình
• Nhiều hãng tàu tạm dừng nhận booking mới

2. Thông Báo Chính Thức Từ Các Hãng Tàu Lớn

• MSC: Tạm dừng toàn bộ booking hàng đi Trung Đông từ 1/3 cho đến khi có thông báo mới.
• Maersk: Đánh giá lại tuyến Red Sea/Suez/Hormuz, cân nhắc chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng.
• Hapag-Lloyd và CMA CGM: Ghi nhận tàu bị kẹt và điều chỉnh phụ phí.

Hệ quả đối với vận tải biển: phụ phí War Risk tăng đột biến, transit time có thể kéo dài thêm 10–14 ngày, sea freight ghi nhận mức tăng 20–30% trên một số tuyến liên quan.

Khi năng lực tàu bị giữ lại tại khu vực này, hiệu ứng domino lan rộng sang các tuyến Á – Âu và Trung Đông – châu Á, đồng thời tạo ra rủi ro kéo dài cho toàn bộ chuỗi cung ứng phụ thuộc Trung Đông nếu tình hình tiếp tục leo thang.

3. Kênh Đào Panama: Áp Lực Năng Lực Khai Thác
 
Song song với biến động tại Trung Đông, lưu lượng qua Kênh đào Panama vẫn chịu áp lực điều tiết khai thác.

• Một số hãng tàu yêu cầu đặt slot trước nhiều tuần
• Tàu phải chờ đợi hoặc chuyển hướng
• Transit time tuyến Á – Mỹ Đông có thể kéo dài thêm 7–14 ngày
• Chi phí nhiên liệu và vận hành tăng

 Khi kết hợp với gián đoạn tại Hormuz, thị trường đang đối mặt với tình huống “áp lực kép”: vừa rủi ro địa chính trị, vừa hạn chế năng lực trung chuyển. Điều này làm tăng biến động giá cước và giảm độ ổn định lịch trình.
 
4. Trung Đông Đóng Cửa Không Phận: Vận Tải Hàng Không Chịu Tác Động Tức Thì

Trong giai đoạn 28/2 – 2/3/2026, hơn 4.000 chuyến bay quốc tế đã bị hủy hoặc chuyển hướng khi nhiều quốc gia tại Trung Đông hạn chế hoặc đóng cửa không phận. Các quốc gia và điểm trung chuyển lớn bị ảnh hưởng gồm: Iran, Israel, Qatar, UAE (Dubai/Abu Dhabi), Iraq, Jordan, Bahrain, và Kuwait.

Trung Đông là trung tâm trung chuyển quan trọng của vận tải hàng không Á – Âu – Mỹ. Khi không phận bị đóng hoặc hạn chế:

• Máy bay phải bay vòng, kéo dài thêm 2–5 giờ
• Năng lực belly cargo giảm
• Kết nối trung chuyển qua DOH, DXB, AUH bị gián đoạn
• Cước vận tải hàng không ghi nhận mức tăng 15–35%

5. Ảnh Hưởng Trực Tiếp Đến Việt Nam

Các hãng khai thác tuyến Việt Nam – Trung Đông đã công bố điều chỉnh:

• Qatar Airways: Hủy 9 chuyến liên quan Hà Nội và TP.HCM, tạm ngừng khai thác DOH.
• Emirates: Hủy 7 chuyến liên quan Việt Nam, điều chỉnh khai thác DXB.
• Etihad Airways: Hủy chuyến EY431 Nội Bài, tạm dừng AUH.
• Lufthansa Group: Hủy toàn tuyến Tel Aviv/Beirut/Amman/Dubai đến 8/3.

Với nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào xuất khẩu, đặc biệt là điện tử, dệt may và hàng có tính thời vụ, việc giảm năng lực vận tải hàng không gây áp lực trực tiếp lên kế hoạch giao hàng.

6. Doanh Nghiệp Cần Lưu Ý Khi Triển Khai Shipment Đến Trung Đông

Trong giai đoạn hiện tại, việc xác nhận shipment mới đến Trung Đông cần được đánh giá kỹ lưỡng.

• Phụ phí vận tải biển có thể điều chỉnh bất ngờ: Hãng tàu có thể áp dụng: war risk surcharge, phụ phí khai thác khẩn cấp, phụ phí tắc nghẽn cảng, và điều chỉnh giá cước ngắn hạn.
• Nguy cơ kéo dài transit time: Tàu có thể: chờ lệnh khai thác tại khu vực neo đậu, điều chỉnh hành trình, và quay đầu về cảng xếp nếu không thể tiếp tục tuyến.
• Rủi ro hoàn trả hàng về POL: Trong trường hợp bất khả kháng, hãng tàu có thể yêu cầu hoàn trả hàng về cảng xếp ban đầu (POL). Chi phí phát sinh có thể thuộc trách nhiệm chủ hàng theo điều khoản vận chuyển.
• Khuyến nghị đối với lô hàng không gấp: Đối với shipment không yêu cầu giao ngay, doanh nghiệp nên cân nhắc lùi lịch xếp hàng để hạn chế rủi ro tài chính.

7. Khuyến Nghị Ứng Phó Chuỗi Cung Ứng

Theo khuyến nghị từ Bộ Công Thương và các tổ chức theo dõi thị trường:

• Đa dạng hóa thị trường và nguồn cung
• Rà soát điều khoản force majeure
• Bảo hiểm đầy đủ rủi ro vận tải
• Duy trì tồn kho an toàn 2–4 tuần
• Kết hợp phương án sea-air khi cần

Việc chủ động điều chỉnh chiến lược logistics giúp bảo vệ chuỗi cung ứng trước biến động Trung Đông.

Biến động tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến vận tải biển, vận tải hàng không và toàn bộ hệ thống logistics quốc tế. Doanh nghiệp cần đánh giá kỹ rủi ro trước khi xác nhận booking mới và chuẩn bị kịch bản linh hoạt cho chuỗi cung ứng.

Liên hệ Vantage Logistics ngay hôm nay để được phân tích cụ thể tác động đến tuyến vận chuyển của doanh nghiệp và xây dựng phương án kiểm soát rủi ro hiệu quả.

Cầu chúc mọi người an toàn, mong hòa bình và sự ổn định sớm trở lại trên các tuyến thương mại toàn cầu.